Stop met brainstormen (en 5 manieren om betere ideeën te krijgen)

De meeste brainstorms beginnen vol energie, maar eindigen met te weinig resultaat. En dat is zonde. Zeker voor marketeers die werken aan vraagstukken waar veel druk op zit: groter bereik, meer conversie, sterkere merkvoorkeur, onderscheidende campagnes, relevantere content en meer klantwaarde. Dan heb je niet alleen leuke ideeën nodig, maar ideeën die origineel én bruikbaar zijn.

Misschien herken je het wel. Een uur lang ideeën verzamelen, enthousiast post-its plakken en toch aan het einde het gevoel hebben dat de echte doorbraak uitblijft.

Dat gevoel is niet gek. Traditionele brainstorms leveren vaak minder originele ideeën op dan we denken. Deelnemers beïnvloeden elkaar onbewust en gesprekken volgen al snel dezelfde denkrichting. Misschien is het daarom tijd om eens te stoppen met brainstormen.

Of beter gezegd: tijd om anders te brainstormen.

Brainstormen is misschien wel de bekendste creatieve techniek die we kennen. Al sinds het eind van de jaren 40 gebruiken we brainstorms om samen tot betere ideeën te komen. Het principe is eenvoudig: je zit met meerdere mensen bij elkaar, deelt ideeën en probeert gezamenlijk tot de beste oplossingen te komen.

Maar hoe haal je nu écht meer uit de creativiteit van je team en collega’s? De volgende vijf manieren helpen je om tot originelere ideeën te komen.

1. Individueel, dan collectief

Waar brainstormen volledig uitgaat van de kracht van het collectief, laten verschillende onderzoeken zien dat individueel nadenken vaak eerst leidt tot meer én originelere ideeën.

In een klassieke brainstorm winnen vaak de snelle praters, de bekende meningen of de eerste ideeën die op tafel komen. Daarnaast worden deelnemers sterk beïnvloed door wat eerder in het gesprek is gezegd. Onze hersenen blijven vervolgens graag in de buurt van diezelfde denkrichting hangen.

Bij het delen is het belangrijk dat er niet direct geoordeeld wordt. Zoek juist naar interessante combinaties, aanvullingen en nieuwe associaties. Zo ontstaat meer variatie in ideeën, terwijl tegelijkertijd iedereen actief betrokken blijft.

Pro-tip: deel het vraagstuk een paar dagen voor de brainstorm. Veel goede ideeën ontstaan niet aan tafel, maar onderweg naar huis, tijdens een wandeling of onder de douche.

2. Los je wel het juiste probleem op?

Door te brainstormen hoop je een probleem op te lossen. Maar vaak genoeg zijn we tijdens het bedenken van oplossingen nog bezig om het probleem zelf beter te begrijpen.

Een collega deelt een idee, waarop direct wordt gereageerd met: “Ja, maar we moeten wel rekening houden met…” Dat is vaak een teken dat niet iedereen hetzelfde beeld heeft van het vraagstuk.

Start daarom eerst met het verkennen van het probleem. Laat deelnemers bijvoorbeeld opschrijven wanneer een oplossing succesvol is. Of vraag iedereen eerst twee vragen te bedenken die helpen om het vraagstuk scherper te krijgen.

Door vooraf meer tijd te besteden aan het begrijpen van het probleem, ontstaan nieuwe inzichten. Bovendien leer je elkaars perspectieven beter kennen. En dat is prettig, omdat we allemaal vanuit een eigen referentiekader naar dezelfde uitdaging kijken.

Hoe beter je het probleem begrijpt, hoe groter de kans is dat je uiteindelijk de juiste oplossing bedenkt.

Pro-tip: wil je echt een stap verder gaan? Gebruik dan een straw man proposal. Twee of drie deelnemers werken vooraf een eerste conceptoplossing uit en presenteren deze aan de groep. De groep geeft vervolgens constructieve feedback. Nieuwe inzichten gegarandeerd.

3. Ja, en…

Het meest frustrerende moment tijdens een brainstorm? Wanneer een idee direct wordt beantwoord met: “Ja, maar…”

Zo’n reactie kan de energie uit een gesprek halen en ervoor zorgen dat mensen minder snel nieuwe ideeën delen. Dat is niet vreemd. Als mensen zijn we van nature geneigd risico’s te beperken, onzekerheid te vermijden en kritisch te kijken naar wat er mis kan gaan.

Gelukkig is het verrassend simpel om dit om te draaien.

Maak vooraf de afspraak dat de eerste fase volledig draait om het verzamelen van ideeën. Liefst ook de gekke, vreemde, onverwachte en onrealistische varianten. Beoordelen doen we later.

Gebruik vervolgens de Ja, en… techniek. Daarnaast bouw je voort op een idee in plaats van het af te remmen. Je maakt een idee groter, beter, concreter of misschien juist verrassender.

Het resultaat is meer energie, meer creativiteit en vaak ook originelere oplossingen.

Pro-tip: laat deelnemers eerst het allerslechtste idee bedenken. Of vraag hoe een crimineel of de maffia het probleem zou oplossen. Het creëert creatieve ruimte, creatieve veiligheid én zorgt meestal voor behoorlijk wat plezier.

4. In én out of the box denken

Tijdens vrijwel iedere brainstorm valt vroeg of laat de term out-of-the-box denken. Maar daar zit een uitdaging.

Want hoe denk je buiten de kaders wanneer niemand precies weet wat die kaders zijn?

Begin daarom juist eens met in-the-box denken. Laat iedere deelnemer drie ideeën opschrijven die voorspelbaar, weinig origineel of al eerder bedacht zijn. Binnen enkele minuten ontstaat er een overzicht van de meest logische oplossingen.

Daarmee maak je meteen zichtbaar waar de box eigenlijk staat. Pas daarna ga je bewust op zoek naar alternatieven.

Out-of-the-box denken ontstaat namelijk meestal niet vanzelf. Het helpt om creatieve technieken te gebruiken die deelnemers uitdagen andere associaties te maken en verder te denken dan hun eerste ingeving.

Pro-tip: drie eenvoudige manieren om creativiteit uit te dragen

• Schrijf naast ieder serieus idee minimaal één gek idee op
• Gebruik wat als…?-vragen. Wat als het morgen af moet zijn? Wat als je tien miljoen euro budget hebt?
• Denk vanuit het perspectief van iemand anders. Hoe zou Red Bull dit aanpakken? Of Walt Disney?

5. Bedenk een experiment

Tijdens een brainstorm gaan we vaak op zoek naar het perfecte idee: een idee dat origineel, haalbaar, betaalbaar én vrijwel zeker succesvol is. Kortom, een idee dat alle vakjes aanvinkt.

Helaas bestaat dat idee meestal niet. Of je vindt het pas nadat je een aantal andere ideeën hebt getest. Misschien zoeken we tijdens brainstorms daarom wel naar het verkeerde. Niet naar betere ideeën, maar naar meer zekerheid.

Die zekerheid krijg je zelden door langer na te denken. Je krijgt haar door sneller te testen. Experimenteren werkt daarom vaak beter dan eindeloos doorpraten. Fail fast to succeed sooner.

Hoe sneller je een idee test, hoe sneller je ontdekt wat werkt, wat niet werkt en wat verbeterd kan worden. Vaak levert een experiment meer inzichten op dan een extra uur brainstormen.

Bovendien vergroot experimenteren de creatieve ruimte. Je hoeft niet zeker te weten dat iets werkt. Je hoeft alleen nieuwsgierig genoeg te zijn om het te proberen.

In plaats van alleen ideeën te bedenken, kun je tijdens een brainstorm dus ook experimenten bedenken. Welke aanname willen jullie toetsen? Wat kunnen jullie deze week al testen?

Klaar voor de brainstorm (r)evolutie?

De brainstormtechniek is inmiddels meer dan 75 jaar oud. Misschien is het tijd om haar af en toe anders toe te passen.

Want brainstorms zijn juist de momenten waarop je samen vooruit wilt gaan: waar nieuwe ideeën ontstaan, veranderingen beginnen en innovatie vorm krijgt.

Door eerst individueel te denken, meer aandacht te besteden aan het probleem, voort te bouwen op elkaars ideeën, bewust uit je denkpatronen te stappen en sneller te experimenteren, haal je meer uit de creativiteit van je team.

Misschien is het dus niet tijd voor méér brainstorms. Misschien is het tijd voor betere.

Klaar om creativiteit écht in te zetten als future skill? Op 25 september neemt Bob Muntjewerff, auteur van dit artikel, je tijdens de clinic Creativiteit – jouw future skill die het verschil maakt mee in hoe je creatiever denkt, anders kijkt en nieuwe ideeën sneller omzet in actie. Je gaat actief aan de slag en ontdekt hoe je creativiteit kunt gebruiken om het verschil te maken. Zien we je in Leusden bij Beeckestijn Business School?

Wil je je creativiteit verder ontwikkelen? Naast de clinic is Bob ook docent van de training Boost je Creativiteit. Tijdens deze interactieve training leer je vaste denkpatronen doorbreken, nieuwe perspectieven ontwikkelen en creatieve technieken toepassen om sneller tot innovatieve ideeën en originele oplossingen te komen. Zo geef je niet alleen je brainstorms een boost, maar ontwikkel je creativiteit als vaardigheid die je direct in je werk kunt inzetten.